2026-10-22 Marc Pauly: Ik en Jij in tijden van polarisatie

Marc Pauly onderzoekt op welke manieren de dialoogfilosofie van Martin Buber nieuwe of andere perspectieven kan bieden op de sociale polarisatie die we vandaag de dag ervaren en hoe deze filosofie ons kan helpen hiermee om te gaan. Martin Buber (1878-1965) wordt beschouwd als de bekendste vertegenwoordiger van de dialoogfilosofie, een stroming, die zich in de jaren 1920 tot 1930 ontwikkelde. In zijn werk, o.a. het hoofdwerk Ich und Du, in het Nederlands vertaald als Ik en Jij/Gij, onderzoekt hij de verschillende relaties die er tussen mensen kunnen bestaan. Centraal hierbij staat het verschil tussen Ik-Jij en Ik-Het. Op basis van dit onderscheid ontwikkelde hij een bredere filosofie van het intermenselijke en van de dialoog. Volgens hem ontstaat echte menselijke betekenis juist in de ruimte tussen mensen, in de ontmoeting en het gesprek. 

In zijn lezing laat Marc Pauly zien dat Bubers’ denken ook vandaag relevant kan zijn: in een tijd van groeiende maatschappelijke tegenstellingen kan het idee van de Ik-Jij-relatie ons eraan herinneren dat begrip, erkenning en dialoog essentieel zijn om polarisatie te doorbreken en ruimte te creëren voor wederzijds begrip. Marc benoemt en bespreekt relevante vragen als: Welke invloed hebben de politiek en de maatschappij op het intermenselijke domein? Hoe moeten/kunnen we volgens Martin Buber nadenken over waarheid, en hoe zou hij tegen moderne verschijnselen als fake news, alternatieve feiten en de post-truth maatschappij aankijken? En, kunnen we tegenwoordig positieve voorbeelden van personen of praktijken identificeren die overeenkomen met Bubers’ visie op deze maatschappelijke problemen?

Dr. Marc Pauly begon zijn wetenschappelijke carrière in de logica en informatica. Sinds 2008 is hij filosoof en universitair docent bij de vakgroep Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie aan de Faculteit Wijsbegeerte van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij onderzoekt hoe democratische besluitvorming en maatschappelijke dialoog kunnen worden verbeterd. In zijn onderzoek en adviespraktijk maakt hij gebruik van de dialoogfilosofie van Martin Buber. Ook is hij hoofd van het Kenniscentrum Filosofie, de wetenschapswinkel van de Faculteit Wijsbegeerte.